«تشدید تحریمهای آمریکا علیه ایران، در صورت هدف قرار گرفتن خریداران نفت ایران از جمله چین، میتواند از فشار بر تهران فراتر رفته و به یک جنگ اقتصادی گستردهتر میان واشنگتن و دیگر قدرتهای جهانی منجر شود.»
به گزارش کارآفرينان نيوزروزنامه «تایمز آو ایندیا» در گزارشی با اشاره به اقدام دولت ایالات متحده در وضع تحریم های به اصطلاح جدید علیه ایران نوشت: اگر دولت دونالد ترامپ بخواهد با فشار اقتصادی، ایران را بهطور جدی تحت فشار قرار دهد، ناگزیر باید به چین توجه کند؛ زیرا پکن بزرگترین خریدار نفت ایران است و حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران به چین میرود. با این حال، مشخص نیست واشنگتن در شرایطی که تلاش میکند آتشبس تجاری شکننده خود با پکن را حفظ کند، حاضر باشد با چین وارد رویارویی اقتصادی شود.
به گزارش این رسانه هندی، هشدار «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا درباره احتمال آغاز یک «روز عملیات اقتصادی» علیه ایران میتواند واشنگتن را در مسیر برخورد با چین، بزرگترین شریک تجاری آمریکا، قرار دهد. با این حال، سخنان بسنت درباره اقدام علیه شرکتهای چینی که در تجارت با ایران نقش دارند، تاکنون مبهم بوده است.
چین، بزرگترین خریدار نفت خام ایران است و حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران راهی این کشور میشود. از این رو، این پرسش مطرح است که آیا تهدید آمریکا به اعمال تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که به ایران کمک اقتصادی میکنند، چین را نیز شامل خواهد شد یا خیر.
تردید واشنگتن درباره هدف قرار دادن چین
تایمز آو ایندیا مینویسد: تردیدهای قابل توجهی درباره اینکه آیا آمریکا واقعاً چین را هدف قرار خواهد داد وجود دارد. واشنگتن همزمان تلاش میکند آتشبس تجاری شکننده با پکن را حفظ کند و از وارد آمدن شوک به اقتصاد جهانی جلوگیری کند.
بسنت روز دوشنبه ادعای یک «یورش اقتصادی علیه ارتباطات مالی ایران در سراسر جهان» را مطرح کرد؛ در شرایطی که دونالد ترامپ تلاش میکند به جنگ نامحبوب خود در خاورمیانه پایان دهد. وزیر خزانهداری آمریکا دهها تحریم جدید علیه نهادها، افراد و کشتیها اعلام کرد، اما پیام اصلی نشست خبری او هشدار به شرکتها و کشورهایی بود که همچنان با ایران تجارت میکنند و ممکن است با تحریمهای موسوم به تحریمهای ثانویه روبهرو شوند.
چین با فاصله زیاد بزرگترین خریدار نفت ایران است و یک مسیر حیاتی برای اتصال تهران به اقتصاد جهانی فراهم میکند. بنابراین، هرگونه تلاش جدی برای قطع منابع درآمدی باقیمانده ایران، بدون هدف قرار دادن شرکتهای چینی دشوار خواهد بود.
هشدار «اسکات بسنت» وزیر خزانهداری آمریکا درباره احتمال آغاز یک «روز عملیات اقتصادی» علیه ایران میتواند واشنگتن را در مسیر برخورد با چین، بزرگترین شریک تجاری آمریکا، قرار دهد. با این حال، سخنان بسنت درباره اقدام علیه شرکتهای چینی که در تجارت با ایران نقش دارند، تاکنون مبهم بوده است.چین، بزرگترین خریدار نفت خام ایران است و حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران راهی این کشور میشود.
ترامپ پیشتر نیز تهدید کرده بود هر کشور یا شرکتی را که نفت ایران خریداری کند، مشمول تحریمهای ثانویه خواهد کرد، اما این تهدیدها هرگز بهطور کامل اجرا نشد. اقدام اخیر آمریکا، تمرکز را از تهدید به تشدید بیشتر درگیری نظامی به سمت فشار اقتصادی بازگردانده است. بر اساس تحلیلی از بلومبرگ، کنار گذاشتن چین از این کارزار احتمالاً اثرگذاری آن بر ایران را محدود خواهد کرد؛ اما هدف قرار دادن شرکتهای چینی میتواند با واکنش تلافیجویانه پکن همراه شود و فشار بیشتری بر اقتصاد جهانی وارد کند.
یکی از نگرانیهای اصلی این است که قرار دادن شرکتهای چینی در فهرست سیاه آمریکا میتواند به آغاز دور تازهای از رویارویی اقتصادی میان واشنگتن و پکن منجر شود. چنین اقدامی در شرایط کنونی میتواند روابط آمریکا و چین را تنها چند هفته پیش از دیدار احتمالی دونالد ترامپ و شی جینپینگ در ماه سپتامبر، بیش از پیش متشنج کند.
هنگامی که روز دوشنبه از بسنت پرسیده شد آیا چین ممکن است با اقدامات اقتصادی جدید آمریکا مواجه شود، او گفت «هیچکس خارج از دسترس تحریمهای آمریکا نیست» اما در عین حال تأکید کرد که ترجیح میدهد از «دیپلماسی آرام» استفاده کند و افزود: «ما قرار نیست نامی را مطرح کنیم.» «کریگ سینگلتون»، پژوهشگر ارشد بنیاد دفاع از دموکراسیها در واشنگتن، گفت: بسنت در پاسخ به پرسشها درباره چین عمدتا از پاسخ مستقیم طفره رفت.
او در گفتوگو با بلومبرگ اظهار کرد که این رویکرد از نظر تاکتیکی، با توجه به نشست ماه آینده آمریکا و چین، قابل درک است؛ اما از نظر راهبردی، این خطر را دارد که تصور پکن را تقویت کند که واشنگتن تمایلی به تحمیل هزینههای جدی بر بازیگران مهم چینی ندارد.
چین سالهاست تحریمهای یکجانبه آمریکا علیه ایران را غیرقانونی میداند. اگرچه بخش دولتی چین برای کاهش پیامدهای اقتصادی و حفظ دسترسی به نظام مالی آمریکا تا حد زیادی محدودیتها را رعایت کرده است، پکن به پالایشگاههای خصوصی موسوم به «تیپات» اجازه داده راههایی برای دور زدن تحریمها پیدا کنند و به واردات و پالایش نفت خام ایران ادامه دهند.
چین در ماه مه به شرکتهای داخلی خود دستور داد از تحریمهای آمریکا علیه پنج پالایشگاه تبعیت نکنند. همزمان، بزرگترین بانکهای این کشور میان دستور پکن و خطر قطع دسترسی به نظام مالی آمریکا گرفتار شدند. «لین جیان»، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، روز دوشنبه در جمع خبرنگاران گفت: «تحریمها و سیاستهای فشار به حل مسائل کمک نمیکنند. آنها تنها به تشدید تنشهایی منجر خواهند شد که به نفع هیچکس نیست.» «مایکل سوبولیک»، پژوهشگر ارشد مؤسسه هادسون، نیز گفت اگر واشنگتن اقدامات قابل توجهی علیه چین، برای مثال هدف قرار دادن یک بانک چینی، انجام دهد، پکن این اقدام را نهتنها بیثباتکننده و توهینآمیز، بلکه نقض آتشبس تجاری پیشین میان ترامپ و شی جینپینگ تلقی خواهد کرد.
به گفته او، چنین اقدامی میتواند چین را به واکنش تلافیجویانه وادارد؛ واکنشی که ممکن است خسارت قابل توجهی به آمریکا وارد کند، از جمله اعمال محدودیتهای بیشتر بر صادرات مواد معدنی حیاتی مورد نیاز صنایع تولیدی جهان یا محدود کردن صادرات برخی داروهای مهم به آمریکا.
تبعات تحریمها برای اقتصاد جهانی
تایمز آو ایندیا در ادامه مینویسد کارزار تحریمی جدید بسنت میتواند بر اختلالات اقتصادی قابل توجهی که جنگ علیه ایران ایجاد کرده است، بیفزاید. درگیری که آمریکا و رژیم صهیونیستی در اواخر فوریه آغاز کردند، تاکنون با ایجاد اختلال در عرضه انرژی و کشتیرانی از طریق تنگه هرمز، یکی از مهمترین گلوگاههای تجارت جهانی، بر اقتصاد جهان اثر گذاشته است.
شوک ناشی از این وضعیت در بازارهای نفت و گاز، هزینه حملونقل، کود و دیگر نهادهها را افزایش داده و به تورم جهانی دامن زده است؛ موضوعی که فشار بیشتری بر مصرفکنندگان و کسبوکارها در سراسر جهان وارد میکند.
افزایش هزینه حملونقل دریایی و بیمه نیز فشار بر زنجیرههای تأمین جهانی را تشدید کرده است.
بسنت خطرات ناشی از اقدام بیش از حد تهاجمی را نیز پذیرفته و گفته است دولت آمریکا در ابتدا به کشورها و شرکتها فرصت خواهد داد ارتباطات اقتصادی خود با ایران را قطع کنند و سپس مجازاتهایی را اعمال خواهد کرد که ممکن است پیامدهای گستردهتری برای بازارهای جهانی داشته باشد.
او گفت: «ما به همه فرصت میدهیم رفتار بد خود را اصلاح کنند. چرا باید بخواهم نظام مالی جهانی را منفجر کنم؟»
تجربه روسیه؛ تحریمهایی که به فروپاشی اقتصاد منجر نشد
این گزارش با اشاره به تجربه دولت آمریکا پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲ مینویسد دولت وقت آمریکا ائتلافی متشکل از بیش از ۳۰ کشور ایجاد کرد تا داراییهای روسیه را مسدود کند، بانکهای این کشور را از نظام مالی جهانی کنار بگذارد و دسترسی مسکو به فناوری را محدود کند.
این اقدامات هزینههایی را بر روسیه تحمیل کرد اما نتوانست اقتصاد این کشور را فلج کند. روسیه با تغییر مسیر تجارت خود به سمت کشورهایی از جمله چین و هند، خود را با شرایط جدید وفق داد.
در همین حال، پیامدهای گسترده جنگ موجب افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی شد و اقتصادهای در حال توسعه بهویژه هزینههای سنگینی پرداختند.
تلاش آمریکا برای کاهش درآمدهای انرژی روسیه نیز با این خطر همراه بود که تحریمها قیمت انرژی را افزایش داده و در نتیجه درآمدهای روسیه را بیشتر کند.
کشورهای غربی سرانجام بر سر تعیین سقف قیمت نفت روسیه توافق کردند، اما این اقدام نیز نتوانست به جنگ پایان دهد .
هشدار درباره گسترش جنگ اقتصادی به دیگر کشورها
«ولی نصر»، استاد دانشکده مطالعات پیشرفته بینالمللی دانشگاه جانز هاپکینز و مشاور پیشین وزارت امور خارجه آمریکا، معتقد است تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که با تهران تجارت میکنند، میتواند دامنه جنگ اقتصادی را به شکل قابل توجهی گسترش دهد. به گفته او، پیامدهای این سیاست تنها به چین محدود نخواهد شد و میتواند هند، ترکیه و کشورهای حوزه خلیج فارس را نیز دربرگیرد.
نصر هشدار داد: «آمریکا اساساً در حال گسترش جنگ خود در خلیج فارس به یک جنگ بسیار بزرگتر میان خود و دیگر بازیگران جهانی در سراسر جهان است.»