پژوهشگر صنایع دستی و مدرس دانشگاه گفت: نبود «بانک اطلاعاتی ملی» و «ارگونومی» یعنی تناسب بین انسان و ابزار کار، از چالش‌های اصلی در صنایع دستی ایران است و تا زمانی که این مشکلات حل نشود ظرفیت‌های عظیم این حوزه در بُعد اقتصادی، توسعه اجتماعی و انسانی به فعلیت نمی‌رسد.

به گزارش کارآفرينان نيوز حجت‌الله مرادخانی روز سه‌شنبه در گفت و گو با خبرنگار اظهار کرد: در زمینه مدیریت داده و اطلاعات در حوزه صنایع دستی دست ما خالی است در نگاه اول شاید این موضوع جدی به نظر نیاید اما آنچه نبود ساختار مدیریت دانش صنایع دستی را تبدیل به یک بحران جدی می‌کند این است که وقتی مرجع موثق برای داده‌ها و اطلاعات این حوزه وجود نداشته باشد بستری مهیا می‌شود که هرکس در هر جایگاه و موقعیتی بتواند ادعایی کند و ما نمی‌توانیم راستی‌آزمایی کنیم. این در حالی است که ارائه بسیاری از فرضیات و خیالات مدیران به رویه غلط تبدیل می‌شود و ضربه مهلکی به این صنعت هنر کهن وارد می‌کند.
وی افزود: در هر دولتی فردی در پست معاون صنایع دستی قرار می‌گیرد و از ظن خود نیت کار کردن دارد اما صلاحیت فنی ندارند و چون مرجعی برای راستی‌آزمایی نداریم اظهارات غلط مدیران این حوزه قابل نقد کردن نیست. به عنوان گفته می‌شود ایران رتبه اول تنوع صنایع دستی جهان را دارد، کدام مرجع مطالعاتی درباره این موضوع تحقیق و ثابت کرده که ما متنوع‌ترین آثار صنایع دستی را داریم.
مرادخانی ادامه داد: در بسیای از حوزه‌ها هم گفته می‌شود که فلان رشته در یونسکو ثبت شده در صورتی که آن اثر در «شورای جهانی صنایع دستی» که یک انجمن با هدف ترویج صنایع دستی است، به ثبت رسیده و ابلاغ‌های آن در کشورها لازم‌الاجرا نیست و ربطی به یونسکو که مهمترین سازمان اقماری بعد از شورای امنیت است و قدرت سیاسی و امنیتی دارد، ندارد. به عنوان نمونه گفته می‌شود مهر اصالت یونسکو، همچین چیزی وجود ندارد و آن نشان مرغوبیت شورای صنایع دستی است. همچنین بسیاری از ادعاها مربوط به صنایع دستی که در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی مطرح می‌شود پایه و اساس قابل اتکایی ندارد چون اصولا دانش و اطلاعات حوزه صنایع دستی سازماندهی نشده است.
فقدان مرجع داده‌محور و توهمات مدیریتی
این پژوهشگر صنایع دستی و مدرس دانشگاه تاکید کرد: وقتی مدیریت داده و اطلاعات وجود ندارد چطور می‌توان توقع داشت کسی در حوزه صنایع دستی سرمایه‌گذاری کلان کند، در صورتی که حتی نمی‌تواند سود خود را برآورد کند. تمام ادعاها درباره بازار داخلی، ظرفیت بالای تولید و صادرات صنایع دستی کذب است مگر خلاف آن ثابت شود در چنین شرایطی مرجعی برای پژوهش، تحلیل سرمایه‌گذاری و پایش این اکو سیستم نداریم و بسیاری از برنامه‌ها، سیاست‌ها و دستورالعمل‌هایی که تدوین می‌شود اغلب به نتیجه نمی‌رسد چون مبتنی بر داده پژوهش محور تدوین نشده است، تا مادامی که این ساختار شکل پیدا نکند ظرفیت‌ها حوزه صنایع دستی نمی‌تواند در حوزه اقتصادی، توسعه اجتماعی و انسانی به فعلیت برسد و اگر این سازوکار به وجود نیاید اکوسیستم این حوزه هر روز ضعیف تر از قبل می‌شود.
مرادخانی تصریح کرد: برای نوشتن برنامه و قانون نیاز به دانش و اطلاعات موثق است اما اکنون داده‌ها اغلب فرضیات و تخیلات مدیران است، کشور ما دارای زیست بوم و فرهنگ متنوع است و نمی‌توان برای همه آنها یک برنامه واحد نوشت. به همین دلیل در حوزه صنایع دستی با وجود ظرفیت‌هایی که وجود دارد مشکلات حل نمی‌شود و انباشت معضلات تبدیل به گسل‌های سیستمی خطرناک می‌شود که هر آن ممکن است این سیستم را نابود کند.
وی با تاکید بر اینکه بدون داده پژوهش‌محور هیچ توسعه واقع‌بینانه‌ای به ثمر نمی‌نشیند، گفت: بسیاری از روندها در اکوسیستم کلان صنایع دستی در زمینه قانونگذاری، برنامه نویسی، توسعه منطقه‌ای ملی و بین‌المللی وابسته به بانک اطلاعاتی منسجم است.
مرادخانی در پاسخ به این پرسش که آیا سندی برای این ادعا که بانک اطلاعاتی در حوزه صنایع دستی وجود ندارد، دارید، گفت: با توجه به فعالیت در بدنه وزارتخانه، مرجع اطلاعاتی در این حوزه وجود ندارد، اگر بانک اطلاعاتی وجود دارد باید به صورت مکتوب یا آدرس وب سایت آن را به پژوهشگران اعلام کنند.
نادیده گرفتن ارگونومی، نسل جدید را از صنایع دستی فراری می‌دهد
پژوهشگر صنایع دستی و مدرس دانشگاه گفت: یکی دیگر از چالش‌های موجود در حوزه صنایع دستی «ارگونومی» به عنوان دانش مهندسی انسانی است به این معنی که ابزارها و محیط زندگی ما طوری ساخته یا چیده شود که استفاده از آنها راحت‌تر و کمترین آسیب را به بدن برساند اما در بسیاری از ابزار و وسایلی که با آن صنایع دستی تولید می‌شود اطلاح ارگونومی صورت نگرفته است.
مرادخانی اضافه کرد: بدن انسان در حرکت‌های تکرارشونده دچار فرسایش می‌شود و استفاده مکرر از وسایل برای صنعتگری که هر روز یا یک ابزار کار می‌کند باعث آسیب رساندن به مفاصل، بینایی، تنفس و ستون فقرات وی می‌شود. مساله ارگونومی آسیب پنهان و کلان در حوزه صنایع دستی است که به آن توجه نشده، این در حالی است که در بسیاری دانشگاه‌ها در مقاطع تحصیلات تکمیلی نیروهایی در رشته ارگونومی تربیت می‌شوند.
ضرورت توجه به مساله ارگونومی
این پژوهشگر صنایع دستی و مدرس دانشگاه تاکید کرد: در برهه‌ای هستیم که برای انسان‌ها، بدن و کالبد فقط یک فیزیک نیست بلکه یک وجه از شخصیت اجتماعی است و به آن توجه می‌کند، نمی‌توان افراد را متقاعد کرد برای یک کار فرهنگی به بدن خود آسیب بزنند. این موضوع باعث می‌شود نسل‌های جدید به خاطر تهدید سلامتی کمتر به سراغ رشته‌های صنایع دستی بروند چون آنها مشکلاتی که هنرمندان این رشته‌ها به واسطه کار با آن دست و پنجه نرم می‌کنند را به چشم دیده‌اند.
مرادخانی خواستار تعریف یک پروژه در سطح ملی برای مساله ارگونومی شد؛ پروژه‌ای که آسیب‌شناسی کرده و اصلاحاتی مبتنی بر علم ارگونومیک را بر ابزارها و محیط کارگاه‌ها اعمال کند. این اصلاحات شامل رشته‌های مختلف از دست‌بافت‌ها گرفته تا سفال، سرامیک و زیورآلات می‌شود که همگی با حرکات تکرار شونده سروکار دارند.
وی تاکید کرد: با وجود تربیت نیروهای متخصص ارگونومی در دانشگاه‌ها تاکنون ضرورت این موضوع در سطح کلان درک نشده است.

انتهای خبر/